Sint Annenstraat no. 12

Oudste stenen huis van Amsterdam

Op de plek van het pand Sint Annenstraat no. 12 uit 1565 stond daarvoor het oudste stenen huis van Amsterdam, gebouwd in 1380. Dit was een huis van 10 bij 5 meter.

Het huis werd ernstig beschadigd bij de grote stadsbrand van 1421 en werd daarna grondig verbouwd.

Reconstructie eind 20ste eeuw

In de tweede helft van de 20ste eeuw waren het huidige pand en de naastliggende panden totaal vervallen. Daarom moesten zij volledig worden herbouwd. Tijdens de reconstructie in de jaren ’90 werden delen van het oudste houtskelet zichtbaar. Ook zijn resten van de plavuizenvloer uit 1380 opgegraven.

Bedekte plafonds verwijderd

In 16de en 17de eeuw werden plafonds soms beschilderd op de onderkant van de vloerdelen van de bovenwoning. Balken en vloerdelen werden pas in de 18de eeuw aan het zicht onttrokken door stucwerk en plafonddelen.

Op 9 april 1993 werden de plafonddelen weggenomen en kwamen de vloerdelen van het bovenhuis in het zicht. Daarop was in 1585 een goudgele plafondschildering aangebracht. Deze oudst bekende plafondschildering van Amsterdam is in het huidige pand teruggeplaatst.

Enige vroegrenaissance woonhuisgevel

Het oorspronkelijke pand uit 1380 werd in 1564 opgekocht door de puissant rijke zijdehandelaar Frans Stoffelszoon van Camp. Van Camp was al eigenaar van het pand op Sint Annenstraat no. 10. Hij liet op de plek twee nieuwe panden bouwen met de bedoeling deze te verhuren. Hij noemde het pand op no. 12 ‘De Gulden Trip’.

Het pand werd gebouwd in de stijl van de beroemde en invloedrijke architect Hans Vredeman de Vries (1521-1606) en het heeft, hoewel dus wel herbouwd, de enige vroeg-renaissancistische woonhuisgevel van Amsterdam.

In de renaissance werd teruggegrepen op de vormentaal van de oude Grieken en Romeinen. Er werd vaak gebruikt gemaakt van rood baksteen en witte versieringen als bijvoorbeeld krullen, pilaartjes, driehoekjes, engelenkopjes en decoratieve vazen.

De topgevel is de enige gevel in de stad met in- en uitzwenkende rolornamenten.

Bedekte plafonds verwijderd

In 16de en 17de eeuw werden plafonds soms beschilderd op de onderkant van de vloerdelen van de bovenwoning. Balken en vloerdelen werden pas in de 18de eeuw aan het zicht onttrokken door stucwerk en plafonddelen.

Op 9 april 1993 werden de plafonddelen weggenomen en kwamen de vloerdelen van het bovenhuis in het zicht. Daarop was in 1585 een goudgele plafondschildering aangebracht. Deze oudst bekende plafondschildering van Amsterdam is in het huidige pand teruggeplaatst.

Replica’s van koppen

De originele koppen van de man en vrouw die de buitengevel sieren, zijn vanwege de cultuurhistorische waarde in 1897 opgenomen in de collectie van het Rijksmuseum. De nu zichtbare koppen zijn replica’s. In de tweede laag van het pand zijn ook nog een mannen- en vrouwenkop te zien. De koppen hebben uitsluitend een decoratieve functie.

De gouden ‘klimmende leeuw in Hollandse tuin’ is gerestaureerd en staat symbool voor kracht, macht, moed en nobelheid.

Huidige functie

Op 18 mei 1995 werden de gereconstrueerde panden feestelijk in gebruik genomen. Vanuit het pand op Sint Annenstraat no. 12 worden nu aan veelbelovende musici instrumenten van topklasse uitgeleend. De instrumenten worden gefinancierd uit een speciaal daarvoor opgericht fonds.